Jak reagować na utratę przytomności u podopiecznego

Czym jest utrata przytomności i dlaczego to stan nagły?

Utrata przytomności oznacza brak prawidłowej reakcji na głos i delikatny dotyk. U takiej osoby konieczna jest natychmiastowa ocena bezpieczeństwa, reakcji, oddechu oraz masywnego krwawienia [1].

Najgroźniejszą przyczyną braku reakcji jest zatrzymanie krążenia. Każdą osobę nieprzytomną z oddechem nieprawidłowym, agonalnym, pojedynczym lub nieregularnym należy traktować jak w zatrzymaniu krążenia.

Nieprzytomność sprzyja zapadaniu się języka i niedrożności dróg oddechowych oraz aspiracji treści do płuc. Prawidłowe ułożenie i szybka decyzja o RKO decydują o przeżyciu, a sama pozycja boczna nie zastępuje RKO u osoby z nieprawidłowym oddechem [1].

Jak działać krok po kroku już w pierwszej minucie?

Działaj według prostego algorytmu, nie tracąc czasu na czynności zbędne [1].

• Sprawdź bezpieczeństwo miejsca i załóż środki ochrony, jeśli są dostępne [1].
• Oceń reakcję głośnym wezwaniem i delikatnym potrząśnięciem za ramię [1].
• Wezwij pomoc pod 112 lub 999, włącz głośnomówiący, poproś o AED.
• Udrożnij drogi oddechowe. Bez podejrzenia urazu odchyl głowę i unieś żuchwę. Przy podejrzeniu urazu ogranicz ruchy szyi, ale drożność ma priorytet.
• Oceń oddech wzrokiem, słuchem i czuciem maksymalnie przez około 10 sekund. Oddech agonalny to oddech nieprawidłowy.
• Podejmij decyzję:
  • Brak reakcji i prawidłowy oddech oznacza pozycję boczną bezpieczną i obserwację [1].
  • Brak reakcji i brak prawidłowego oddechu oznacza natychmiastową resuscytację krążeniowo-oddechową, użycie AED i wykonywanie poleceń dyspozytora.

Kiedy ułożyć w pozycji bocznej bezpiecznej?

Ułóż w pozycji bocznej bezpiecznej każdą osobę nieprzytomną, która oddycha prawidłowo i nie ma wskazań do RKO. Taka pozycja pomaga utrzymać drożność dróg oddechowych i ogranicza ryzyko zachłyśnięcia [1].

Nieustannie obserwuj oddech i stan przytomności do czasu przyjazdu służb. Jeśli podejrzewasz uraz głowy lub szyi, minimalizuj niepotrzebne ruchy, pamiętając, że utrzymanie drożności dróg oddechowych pozostaje priorytetem [1].

Kiedy to zatrzymanie krążenia?

Za zatrzymanie krążenia należy uznać brak prawidłowego oddechu, w tym oddech agonalny, pojedynczy lub nieregularny u osoby nieprzytomnej. W takiej sytuacji rozpocznij uciski klatki piersiowej i zastosuj algorytm 30 uciśnięć do 2 oddechów, jeśli potrafisz i chcesz je wykonywać.

Kontynuuj RKO i stosuj AED zgodnie z komunikatami urządzenia. Po analizie rytmu i ewentualnej defibrylacji natychmiast wróć do ucisków, jeśli AED tak zaleci.

Co powiedzieć dyspozytorowi i jak użyć AED?

Zadzwoń pod 112 lub 999, podaj lokalizację, informację o braku reakcji i ocenie oddechu oraz opisz okoliczności zdarzenia. Włącz tryb głośnomówiący i wykonuj dokładnie polecenia dyspozytora, który może poprowadzić cię przez ocenę oddechu i RKO.

Gdy dotrze AED, włącz urządzenie, przyklej elektrody i postępuj zgodnie z komunikatami. AED automatycznie analizuje rytm i informuje, czy konieczne jest wyładowanie. Po każdym zaleceniu kontynuuj uciski, jeśli urządzenie tak wskazuje.

Czego nie wolno robić?

• Nie podawaj nieprzytomnej osobie jedzenia, picia ani leków [1].
• Nie wkładaj niczego do ust podczas drgawek [1].
• Nie pozostawiaj osoby nieprzytomnej samej [1].
• Nie polewaj twarzy wodą i nie podnoś ani nie sadzaj poszkodowanego na siłę bez oceny stanu [1].

Jak rozróżnić omdlenie od długotrwałej nieprzytomności?

Omdlenie jest zwykle krótkotrwałe i kończy się samoistnym powrotem świadomości. Jeśli nie dochodzi do wyraźnej poprawy w krótkim czasie, około 1 minuty, wezwij pogotowie, zwłaszcza jeśli wcześniej nie wezwano pomocy. Każde przedłużające się zaburzenie świadomości traktuj jako stan zagrożenia życia. Nieprawidłowy oddech u nieprzytomnego traktuj jak zatrzymanie krążenia i rozpocznij RKO.

Na co zwrócić szczególną uwagę?

Szczególnej ostrożności wymagają sytuacje z urazem głowy lub szyi, drgawkami, bólem w klatce piersiowej, dusznością, silnym krwawieniem, objawami udaru, zatruciem, chorobami takimi jak cukrzyca, a także ciąża oraz utrata przytomności podczas wysiłku. W każdej z tych sytuacji działaj szybko, zapewnij drożność dróg oddechowych i natychmiast wezwij pomoc [1].

Co robić po odzyskaniu przytomności?

Nie pozwalaj podopiecznemu natychmiast wstawać. Zapewnij odpoczynek, obserwuj stan i wezwij pomoc, jeśli objawy są niepokojące lub przytomność nie wraca. Zadbaj o komfort cieplny i stałą kontrolę oddechu do przyjazdu służb.

Ile czasu oceniać oddech i jak długo prowadzić RKO?

Oceniaj oddech przez maksymalnie około 10 sekund, a przy braku prawidłowego oddechu od razu rozpocznij RKO. Prowadź RKO do czasu przyjazdu profesjonalnej pomocy, odzyskania prawidłowych oznak życia albo wyczerpania ratownika.

Który numer alarmowy wybrać w Polsce?

Wezwij służby ratunkowe, dzwoniąc pod 112 lub 999. Oba numery są właściwe przy zagrożeniu zdrowia lub życia. Dyspozytor poprowadzi cię krok po kroku.

Jak zorganizować działania opiekuna w placówce?

Ustal podział zadań: kto wzywa pomoc, kto przynosi AED, kto pozostaje przy poszkodowanym. Do czasu przyjazdu służb prowadź działania zgodnie z wytycznymi i monitoruj stan podopiecznego. Po zdarzeniu zanotuj godzinę znalezienia, objawy, moment wezwania pomocy, wykonane czynności i reakcję poszkodowanego. Dostosuj postępowanie do wieku, chorób przewlekłych i niepełnosprawności podopiecznego.

Na czym polega kluczowy schemat decyzji opiekuna?

• Brak reakcji i prawidłowy oddech oznacza pozycję boczną bezpieczną i obserwację [1].
• Brak reakcji oraz oddech agonalny lub brak oddechu oznacza 112 lub 999, resuscytację krążeniowo-oddechową i AED.
• Odzyskana przytomność z bólem w klatce piersiowej lub dusznością wymaga pilnej pomocy medycznej.
• Nieprzytomność po urazie wymaga szybkiego wezwania ZRM, zabezpieczenia i ograniczenia ruchów, z priorytetem drożności dróg oddechowych.